Bouwen aan een interdisciplinair lab: ons eerste jaar aan de Texelsestraat
Ons eerste volle schooljaar in Huis van de Wijk Carnisse zit erop! Een jaar vol mooie projecten, fijne samenwerkingen en nieuwe inzichten. In het nieuwe schooljaar zal het Urban Leisure & Tourism Lab weer elke woensdag te vinden zijn aan de Texelsestraat bij Incluizo’s Bahia Mhimdan. We hebben er nu al zin in!
We bewegen stap voor stap in de richting van vakoverstijgend lab. In 2020 begon het Urban Leisure & Tourism Lab Rotterdam met een minor met studenten van verschillende opleidingen die in teams samenwerkten aan een vraagstuk. De vraagstukken van deze minor waren gericht op toerisme en vrije tijd, maar gingen steeds vaker ook over vergroening, beweging, gemeenschapsgevoel en veiligheid. De minor maakte plaats voor projecten van verschillende afstudeerders, eerst vanuit hun eigen vakgebied, maar steeds meer ook in samenwerking met studenten van andere disciplines. Dit semester werkten studenten uit verschillende opleidingen onder anderen samen rond het thema veiligheid, gemengd met creativiteit en publieke ruimte. Iedere student had een eigen opdracht, maar kon ook kennis delen met de anderen — precies de interdisciplinaire aanpak waar we naartoe willen groeien.
Interdisciplinair perspectief: een kleine greep uit de vele mooie studies
Vorig jaar berichtten we bijvoorbeeld over de feestelijke opening van het hinkelpad bij Carnissepoort, een project van afstudeerder Karin Herweijer. We kregen signalen dat de locatie overdag als prettig werd ervaren, maar in de avond met name door vrouwen gemeden werd. Studenten Isis Bandsma en Lieke van der Krol deden samen onderzoek naar de mogelijkheden om de veiligheidsbeleving te verbeteren, Isis vanuit het perspectief van Integrale Veiligheidskunde, Lieke vanuit Tourism Management. In samenwerking met Gemeente Rotterdam ontwikkelde Lieke een concept voor een maatschappelijke invulling van de plint (pas te realiseren als de nieuwbouw van de woningen wordt opgeleverd) en Isis een ontwerp voor de inrichting van de buitenruimte. Karlina van Boxtel, student Creative Business, deed in samenwerking met de RET onderzoek naar veiligheidsbeleving in de metro. Regelmatig wisselden Isis, Lieke en Karlina inzichten uit en maakten elkaar wegwijs in de methoden en technieken van hun vakgebied. Ook keek Matteo van Kooten vanuit zijn studie Bouwmanagement en Vastgoed met een heel andere blik naar de buitenruimte van Rijnhaven dan we vanuit een toeristische blik gewend zijn. Maar zelf stapte hij ook buiten zijn comfort zone: hij organiseerde een inspiratiewandeling rond de Rijnhaven met performer Lester David.
Ondertussen keek Tyeisha Felipa naar hoe betekenis rondom ons eerdere project, Mi Lobi Zuid wordt gevormd. Haar onderzoek liet zien dat de interpretatie van muurschilderingen voor ieder verschillend is, en de plaats en het moment waarop de kunst wordt gezien sterk van invloed zijn in welke betekenis het krijgt. Verbindt zo’n mural mensen nog steeds, ook nadat het gezamenlijke schilderen heeft plaatsgevonden? Niet per se, maar de schildering symboliseert wel een gebied in verandering en inspireert nieuwe dromen over mogelijke voorzieningen voor de ruimte.
Een semester in kaart
Het tweede semester had een mooie mix van boeiende vraagstukken, fijne samenwerkingen en interessante resultaten. In totaal studeerden er in wisselende samenstelling zo’n 15 studenten aan het lab, van wie er 12 inmiddels zijn afgestudeerd. En hoewel het niet altijd lukt om vijftien studenten op hetzelfde moment bij elkaar te krijgen, waren we meestal met genoeg mensen om lekker samen te lunchen. Naast ‘gewone’ (maar ongewoon heerlijke) lunches, experimenteerden we dit jaar ook met rondetafellunches – waarin enkele gasten van het lab samen in gesprek gingen over een actueel onderwerp. Milena Ivkovic presenteerde haar Urban Soul project en ging in gesprek met Fouad Akka van Casa Connect, en onderzoekers Jimena Diamint en Adrienne Deelder. We hebben de band tussen vergroenen en verbinden verkend. Een aantal weken later hebben we geluncht met Luca Bailarini van Stratosferica / Utopian Hours. Met hem en enkele collega’s hebben we gesproken over placemaking en sociale verandering. Ook hadden we gastcolleges van Jan Rath, Guido Stompff, Richard de Vries, Krista Schram en Marjan de Croon. Op de studiodagen kwamen verschillende samenwerkingspartners buurten en praten.
In dit eindejaarsbericht kunnen we geen recht doen aan alle mooie projecten van de studenten. In het nieuwe schooljaar hopen we daarom we een aantal blogs te plaatsen waarin meer verteld wordt over de onderzoeken van het afgelopen jaar. Daarin lees je ook de avonturen van de studenten die hier nu nog niet allemaal genoemd worden; zoals die van Lotte van den Bergen, die als studente Landscape & Environment Management in samenwerking met Auris een herontwerp maakte voor het Ammanplein, Sil den Hartigh die experimenteerde met nieuwe gerechten van reststromen; Linda van den Akker die jongeren in contact bracht met de Herstelacademie; Denise Bos die een “Rondje hart van Zuid” ontwikkelde – ‘een woning door de ogen van de bewoners’; Louiza Dahou die voor V for Food een concept ontwikkelde, teveel om op te noemen!
Ondertussen in het tweede en derde jaar
In het eerste semester testten tweedejaars studenten van de opleiding Dier in de Duurzame samenleving het concept van het Ganzenpad. Dit was eerder ontwikkeld door derdejaars studenten: een interactieve wandeling door het Zuiderpark die deelnemers laat ontdekken hoe mensen en dieren de stad delen. Zij ontwikkelden een workshop over ‘liminale dieren’ — dieren als ganzen, meeuwen, ratten en egels die niet getemd zijn, maar ook niet meer zonder de stad kunnen. Op basisschool De Klaver gingen leerlingen van groep 6 enthousiast aan de slag met tekenen, bewegen en een quiz. In het tweede semester stonden tweedejaars studenten van dezelfde opleiding voor het tweede jaar op een rij opnieuw op het dak tijdens de Rotterdamse Dakendagen. Ze lieten zien hoe ‘upcycling’ samen kan gaan met het bevorderen van biodiversiteit. Wat we nu ‘afval’ noemen kun je inzetten als bloembak, om zo bijvoorbeeld je balkon levendiger te maken: meer kleine groene oases betekent meer leefruimte voor kleine dieren en insecten.
Interesse om het Ganzenpad te helpen realiseren? We hebben plek voor een afstudeerder op dit onderwerp.
Onderzoek en samenwerking achter de schermen
Dit was ons eerste jaar als nadrukkelijk interdisciplinair lab, ons tweede jaar start in september. De samenwerking met uiteenlopende onderzoeksgroepen is al volop op gang. Een mooi vooruitzicht: studenten en onderzoekers uit heel verschillende vakgebieden die samen aan dezelfde stad bouwen. Ons lab maakt dan ook deel uit van een groter geheel: we zijn aangesloten bij Expertise Network Sustainable Urban Tourism (Ensut), het expertisenetwerk van Inholland rond duurzaam stedelijk toerisme, en met ons zusterlab in Amsterdam-Noord zijn we lid van het European Network for Living Labs. In het lab in Amsterdam wordt ook volop vernieuwd — zij verhuisden onlangs naar een nieuwe, vaste locatie en hebben eendigital twin.
Ook buiten het onderwijs op het lab gebeurde er genoeg. Donagh Horgan en Maaike de Jong schreven een paper over de betekenis die Living Labs kunnen hebben in stedelijke duurzaamheidsuitdagingen. Zo reflecteren we ook op onderzoeksniveau op onze activiteiten. We zien steeds meer uitwisseling ontstaan: studenten die inzichten uit het lab meenemen naar hun eigen opleiding, en die vanuit hun opleiding weer nieuwe inzichten het lab in brengen. Onderzoeker Veroniek Maat publiceerde het boek ‘All aboard’, waarin ook het werk van onze afstudeerder Kathleen York over toegankelijk reizen een plek kreeg.
We zoeken continu naar manieren om voort te bouwen op het werk van de onderzoekers in ons netwerk en de bijdragen van eerdere afstudeerders. We bouwen voort op ideeën die al een fundament hebben. Dit doen we ook door het bedenken van vormen van onderzoek die niet voelen als onderzoek, maar als een leuke en waardevolle activiteit. We begonnen met een muurschildering, sociale sportactiviteiten en schoenendoos-ontwerpsessies. Dit semester experimenteerden we met onder andere een inspiratiewandeling en een kleurplaat voor kinderen. Volgend jaar hopen we ook vaker met theater te gaan werken.
Tot na de zomer!
We nemen alle lessen van dit semester mee het nieuwe schooljaar in en houden je graag op de hoogte. Of je nu met ons samenwerkt, ons vertegenwoordigt als ambassadeur, of bij ons afstudeert, of onze verhalen leest en deelt, dank je wel dat je deel uit wilt maken van onze ontwikkeling en onze avonturen.
Heb je een vraagstuk dat je met ons wilt onderzoeken, of overweeg je zelf af te studeren bij het lab? We horen graag van je.
Neem contact op met Maaike, vanaf 17 augustus is ze weer goed te bereiken.